کتابخوانی به سبک نسل Z

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، کتاب خواندن برای نوجوان امروز دیگر فقط ورق زدن چند صفحه کاغذ نیست. نسلی که همزمان با کتاب، با بازی، شبکه‌های اجتماعی، ویدئو و هزاران محتوای دیگر زندگی می‌کند، برای ماندن پای یک روایت تاریخی به تجربه‌ای فراتر از یک مسابقه کتابخوانی نیاز دارد. «هیس‌طوری» تلاش کرد همین فاصله را پر کند؛ پویشی که با تکیه بر مجموعه «سرگذشت استعمار» نه فقط نوجوانان را به خواندن یک کتاب، بلکه به یک تجربه ماجراجویانه و کنشگرانه دعوت کرد.

ایده این پویش پس از تأکید رهبر شهید انقلاب بر ضرورت معرفی و ترویج مجموعه ۱۵ جلدی «سرگذشت استعمار» شکل گرفت، اما طراحان آن خیلی زود به این نتیجه رسیدند که برای همراه کردن نوجوان امروز، نمی‌توان تنها به شیوه‌های مرسوم کتابخوانی تکیه کرد. به همین دلیل، کتاب در «هیس‌طوری» از یک محصول فرهنگی صرف فراتر رفت و در کنار آن، بازی، مأموریت، رقابت و تجربه‌های تعاملی طراحی شد تا نوجوان در مسیر خواندن، به جای یک مخاطب منفعل، به یک کنشگر تبدیل شود.

دوره نخست «هیس‌طوری» از پاییز ۱۴۰۱ آغاز شد و پس از برگزاری یک دوره موفق، حالا این پویش در دوره دوم با تغییرات محتوایی و ساختاری تازه‌ ادامه پیدا کرده است؛ دوره‌ای که تلاش می‌کند روایت استعمار را از شکل کلاسیک آن فراتر ببرد و نوجوان را با ابعاد جدیدتر این مفهوم در جهان امروز آشنا کند. در صورت تحقق برنامه‌ریزی‌ها، اختتامیه این دوره تا پایان تابستان ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد.

«هیس‌طوری ۲»؛ تجربه‌ای کامل‌تر برای نسل نوجوان

مهدی شریفی، دبیر پویش «هیس‌طوری» در گفت‌وگو با میزان درباره تفاوت‌های دوره دوم با دوره نخست گفت: مهم‌ترین تغییر، توسعه محتوایی پویش بود. در «هیس‌طوری ۲» دیگر صرفاً به «استعمار کلاسیک» پرداخته نشد، بلکه روایت پویش به اشکال جدید استعمار، به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم و ساختارهای نوین سلطه با محوریت آمریکا گسترش پیدا کرد.

وی ادامه داد: در دوره دوم، علاوه بر توسعه محتوای کتاب‌ها، بازی‌ها، اتاق‌های فرار، پرونده‌های حل معما، محتوای ویدئویی و مستند، نسخه‌های صوتی و الکترونیکی آثار نیز به پویش افزوده شد. همچنین ساختار رقابت‌ها به یک مسابقه هفت‌مرحله‌ای تغییر کرد تا نوجوانان مرحله به مرحله پیش بروند و سطح خود را ارتقا دهند.

شریفی استفاده از هوش مصنوعی را یکی دیگر از ویژگی‌های دوره دوم عنوان کرد و گفت: در این دوره، شخصیت‌های مرتبط با تاریخ استعمار با استفاده از هوش مصنوعی با نوجوانان گفت‌وگو می‌کنند و در جریان بازی‌ها و مأموریت‌ها با آنها تعامل دارند.

وی با اشاره به توسعه بخش رسانه‌ای این پویش نیز اظهار می‌کند: در دوره دوم، همکاری با رسانه ملی نسبت به گذشته گسترده‌تر شد و با هماهنگی شبکه امید، شبکه دو و شبکه ورزش، بخش قابل توجهی از تولیدات هیس‌طوری روی آنتن رفت.

دبیر پویش «هیس‌طوری» بیان کرد: مجموعه سه‌قسمتی انیمیشن «هیس‌طوری» به طور کامل پخش شد و برنامه‌های ترکیبی نیز به صورت مستمر از شبکه امید و شبکه ورزش روی آنتن رفت.

به گفته وی در کنار رقابت اصلی، کمپین‌های موضوعی نیز طراحی شد؛ از جمله کمپین ویژه جام جهانی با محور نسبت تاریخ، فرهنگ کشورها و مسئله استعمار و همچنین کمپین «نفت» که همزمان با تحولات اخیر و با تمرکز بر نقش نفت در معادلات استعمار و جنگ طراحی شد. 

قطار «هیس‌طوری» هنوز ایستگاه‌های تازه دارد

شریفی با اشاره به طراحی مرحله‌ای پویش می‌گوید: «هیس‌طوری» در هفت مرحله و با مجموعه‌ای از مأموریت‌های متنوع شامل مطالعه کتاب، بازی، تماشای ویدئو و مسابقات آنلاین طراحی شده است؛ به‌گونه‌ای که حتی اگر نوجوانی در هفته‌های پایانی به پویش بپیوندد، همچنان امکان رسیدن به مرحله هفتم و حضور در جمع برگزیدگان را خواهد داشت.

به گفته وی، علاقه‌مندان می‌توانند با جست‌وجوی عبارت «هیس‌طوری»، ارسال کلمه «هیس» به سرشماره ۳۴۴۵ یا مراجعه به بخش «رویدادها» در پیام‌رسان شاد، وارد پویش شوند.

دبیر پویش «هیس‌طوری» اطهار کرد: پس از ورود به سایت، مأموریت‌ها و مراحل مختلف رقابت برای نوجوانان مشخص شده و آنها می‌توانند مسیر ماجراجویی خود را آغاز کنند.

فراتر از کتابخوانی؛ شکل‌گیری یک شبکه نوجوانانه

شریفی با اشاره به اینکه بسیاری از پویش‌های فرهنگی پس از مدتی با ریزش مخاطب مواجه می‌شوند، تأکید کرد: «هیس‌طوری» صرفاً یک جشنواره یا مسابقه مقطعی نیست، بلکه تلاشی برای شکل‌گیری یک نوع نگاه و تفکر در میان نوجوانان است؛ نگاهی که می‌تواند زمینه‌ساز استمرار این جریان باشد.

وی ادامه داد: در پایان دوره نخست، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر از برگزیدگان نهایی در یک اردو گرد هم آمدند و هسته اولیه باشگاه «بچه‌های ضد استعمار ایران» شکل گرفت. امروز بخشی از همان نوجوانان که اکنون دانشجو شده‌اند، به‌عنوان داوطلب «هیس‌طوری» در شهرهای مختلف برای جذب و همراهی دانش‌آموزان جدید فعالیت می‌کنند.

دبیر پویش «هیس‌طوری» افزود: در دوره دوم، تمرکز اصلی ما بر تقویت همین باشگاه است. ممکن است مسابقه به پایان برسد، اما ارتباط میان نوجوانان، نشست‌ها، اردوها و مأموریت‌های مشترک ادامه خواهد داشت و نقش‌آفرینی همین نسل برای نسل‌های بعد، مسیر هیس‌طوری را تداوم می‌بخشد.

«هیس‌طوری» ادامه پیدا می‌کند، اما با همان روایت استعمار

شریفی درباره ادامه مسیر این پویش گفت: اگر تیم طراحی و اجرایی «هیس‌طوری» تمام تمرکز خود را روی همین موضوع استعمار بگذارد، همچنان ظرفیت زیادی برای کار وجود دارد؛ زیرا مسئله استعمار، موضوعی عمیق و فراگیر است.

وی ادامه داد: اگر بخواهیم در حوزه جهاد تبیین کار کنیم، یکی از مصادیق آن دشمن‌شناسی است و «هیس‌طوری» می‌تواند در این زمینه نقش‌آفرین باشد. اگر هدف، کار تربیتی و پرورش نوجوانان کنشگر باشد، این موضوع همچنان ظرفیت‌های فراوانی دارد.

دبیر پویش «هیس‌طوری» تصریح کرد: برای این گروه، دست‌کم در شرایط فعلی، موضوعی مهم‌تر و راهبردی‌تر از بحث استعمار وجود ندارد و اگر قرار باشد یک مأموریت فرهنگی را به‌صورت جدی دنبال کنیم، ادامه کار در همین مسیر اهمیت زیادی دارد.

«هیس‌طوری»؛ تجربه‌ای از هم‌افزایی حاکمیت و جریان مردمی

شریفی با اشاره به یکی از تجربه‌های مهم این پویش، همکاری میان مجموعه‌های مختلف فرهنگی را یکی از نقاط قوت «هیس‌طوری» دانسست و گفت: یکی از اتفاقات مثبت در «هیس‌طوری»، شکل‌گیری ترکیبی از نقش‌آفرینی بخش‌های حاکمیتی، حکمرانی فرهنگی و حلقه‌های میانی و مردمی بود.

وی ادامه داد: در کنار حوزه هنری کودک و نوجوان، معاونت پرورشی آموزش و پرورش، سازمان دانش‌آموزی، مجموعه‌هایی مانند شهرداری تهران، سازمان سپهر، شبکه امید، شبکه ورزش و پیام‌رسان شاد نیز در این مسیر نقش‌آفرینی کردند. همچنین چندین مجموعه مردمی دیگر هم‌زمان در اجرای دوره دوم همراه شدند.

شریفی تأکید کرد: نکته مهم این است که «هیس‌طوری» به نام یک مجموعه خاص شناخته نمی‌شود و در تبلیغات آن، نام و نشان دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف برجسته نشده است. «هیس‌طوری» فقط با همان عنوان خودش شناخته می‌شود و مجموعه‌های مختلف در یک هماهنگی مشترک، بدون اینکه فضای چابک مردمی آن آسیب ببیند، کنار هم فعالیت می‌کنند.

رشد مخاطبان؛ از استقبال تا کنشگری فعال

دبیر پویش «هیس‌طوری» درباره میزان استقبال از این پویش عنوان کرد: در دوره نخست، پیام «هیس‌طوری» به حدود ۳ میلیون نفر رسید و نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر در فضای رقابتی پویش ثبت‌نام کردند.

وی ادامه داد: در دوره دوم نیز تاکنون پیام «هیس‌طوری» به حدود ۴ میلیون نفر رسیده و حدود ۶۰۰ هزار نفر در پلتفرم پویش ثبت‌نام کرده‌اند.

شریفی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دوره دوم را افزایش مشارکت مخاطبان دانست و افزود: نرخ کنشگری فعال شرکت‌کنندگان از حدود ۱۵ درصد در دوره نخست به حدود ۶۷ درصد رسیده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد نوجوانان صرفاً ثبت‌نام نکرده‌اند، بلکه در مأموریت‌ها و فعالیت‌های پویش نیز مشارکت جدی داشته‌اند.

شریفی با اشاره به استقبال از مجموعه «سرگذشت استعمار» گفت: این آثار که در ابتدای سال ۱۴۰۱ منتشر شدند، امروز به‌طور میانگین به چاپ‌های ۱۵ تا ۲۰ رسیده‌اند و نزدیک به ۲۵۰ هزار نسخه الکترونیکی آنها نیز در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

 به گفته وی، تجربه «هیس‌طوری» نشان داد که اگر کتاب تاریخی با طراحی مناسب و روایت جذاب عرضه شود، حتی یک مجموعه ۱۵ جلدی نیز می‌تواند نوجوانان را به مطالعه ترغیب کرده و به افزایش سرانه کتابخوانی کمک کند.

منبع: میزان